Yeşil Burun Adaları

Batı Afrika'da bulunan bir ada devleti

Yeşil Burun Adaları[4] (Portekizce: Cabo Verde, Portekizce telaffuz: [kabu ˈveɾdɨ]), Kabo Verde,[5][6] Cabo Verde,[7] Yeşil Burun, resmî adıyla Yeşil Burun Cumhuriyeti, orta Atlas Okyanusu’nda, Senegal ve Moritanya açıklarında bulunan bir Afrika ülkesidir. 10 volkanik ada ve 8 adacıktan oluşan bir takımada olan ülkenin yüz ölçümü 4.033 km²'dir.[8] En büyük üç ada Santiago, Santo Antao ve Boa Vista'dır. Başkenti Santiago adasındaki Praia'dır. Adalar Afrika anakarasının en batı noktası Cap-Vert'in 600 ila 850 km açıklarında yer alır. Yeşil Burun adaları; Azorlar, Kanarya Adaları, Madeira ve Selvagens Adaları ile birlikte Makaronezya ekolojik bölgesini oluşturur.

Yeşil Burun Cumhuriyeti
República de Cabo Verde (Portekizce)
Repúblika di Kabu Verdi (Yeşil Burun Kreolü)
Yeşil Burun Cumhuriyeti bayrağı
Bayrak
{{{arma_açıklaması}}}
Arma
Yeşil Burun Cumhuriyeti haritadaki konumu
Başkent
ve
Praia(Praya)
Resmî diller Portekizce, Cabo Verde Kreolü
Hükûmet Cumhuriyet
• Cumhurbaşkanı
Jorge Carlos Fonseca
• Başbakan
Ulisses Correia e Silva
• Bağımsızlık
5 Temmuz 1975
• Su (%)
-
Nüfus
• 2018 tahminî
543.767 (172.)
• Yoğunluk
123,7/km2 (320,4/sq mi) (89.)
GSYİH (SAGP) 2020 tahminî
• Toplam
3,887 milyar $ (166.)
• Kişi başına
6.980 $[1] (122.)
GSYİH (nominal) 2020 tahminî
• Toplam
1,870 milyar $ (171.)
• Kişi başına
3.358 $[1] (120.)
Gini (2008) 47.2[2]
yüksek
İGE (2019) artış 0.665[3]
orta · 126.
Para birimi Yeşil Burun Adaları eskudosu (CVE)
Zaman dilimi UTC-1 (CVT)
Telefon kodu 238
İnternet alan adı .cv

15. yüzyılda Portekizli kaşifler sömürgeleştirene kadar Yeşil Burun takımadalarında insan yaşamı bulunmuyordu. Yeşil Burun tropikal kuşaktaki en eski Avrupalı sömürgedir. 16. ve 17. yüzyıllarda konumu nedeniyle Atlantik köle ticaretinin odağı oldu ve tüccar ve korsanların uğrak noktası haline geldi. Bu durum adalara ekonomik refah getirdi. Köle ticaretinin durulmasıyla 19. yüzyılda eski zenginliğini kaybetti ve halkın çoğu adaları terk etti. Ancak Yeşil Burun önemli deniz güzergâhları için kullanışlı bir durak noktası ve ticaret merkezi olma özelliğiyle yavaş bir ekonomik toparlanma sürecine girdi. 1951'de Portekiz adalardaki hükmünü korumak amacıyla sömürgenin statüsünü "denizaşırı il"e çevirse de bağımsızlık hareketi güçlenmeye devam etti. 1975'te bağımsızlık kazanıldı.

1990'lardan beri Yeşil Burun temsilî demokrasiyi kesintisiz bir biçimde işletmeyi başarmıştır, Afrika'nın en gelişmiş ve demokratik ülkelerinden biridir. Doğal kaynakları bulunmayan ülkenin ekonomisi hizmet sektörü, turizm ve yabancı yatırımlara dayanır. Yaklaşık 550.000 kişiden oluşan Yeşil Burun halkı Afrika ve Avrupa halklarının kaynaşmasıyla meydana gelmiştir ve çoğunlukla Katolik'tir. Tüm dünyaya yayılmış olan Yeşil Burunlu diasporasının nüfusu ülke nüfusundan fazladır. Yeşil Burun Afrika Birliği üyesidir.

Ülke ismiDüzenle

Ülkenin ismi Portekizce bir kelime olan Cabo Verde'den (Türkçe: yeşil burun) gelmekte olup, Afrika kıtasının en batısındaki noktalarından birini oluşturması nedeniyle uçtaki yeşil alan anlamında kullanılmaktadır. Bölgeyi ilk keşfeden Portekizli kaşifler Cabo Verde adalarının keşfinden birkaç yıl önce keşfettikleri Cap-Vert'ten yola çıkarak buraya da yeşil burun ismini vermişlerdir.

Cabo Verde devleti 24 Ekim 2013 yılında Birleşmiş Milletler nezdinde ülkenin resmî adının bundan sonra Cabo Verde Cumhuriyeti olduğunu beyan etmiş ve ülke isminin bunda sonra bu hali ile kullanılabileceğini ve diğer dillere (Türkçe: Yeşil Burun, Almanca: Kap Verde, Fransızca: Cap-Vert vb.) birebir çevrilemeyeceğini belirtmiştir.[9]

CoğrafyaDüzenle

Batı Afrika'ya dahil edilen Atlas Okyanusu'nda bir ada devlet olan Yeşil Burun Adaları, Senegal açıklarında Afrika ana kıtasının 570 km batısında yer almaktadır. Ada ülkesi dünyanın büyük levhalarından biri olan Afrika levhası içerisinde yer almaktadır. Toplamda 4.033 km²'lik bir alan sahip olan ada, 965 km'lik sahil şeridine sahiptir. Ülkeyi oluşturan toplam on sekiz adanın onunda nüfus yaşamaktadır. Nüfusun olduğu söz konusu on adanın altı tanesi Barlavento Adaları'nı (Türkçe: Rüzgarüstü adaları), dört tanesi ise Sotavento Adaları'nı (Türkçe: Rüzgaraltı adaları) oluşturmaktadır. Ülkenin en yüksek noktasını olan 2.829 m yüksekliğindeki Pico do Fogo Dağı Fogo Adasında yer almaktadır.

İklimDüzenle

İklimi ılıman ve kararlı sıcaklıklar ile aşırı kuraklık belirler. Yağışlar düzensizdir, periyodik kuraklıklara neden olur.Dağlık Rüzgarüstü Adaları erozyonun derin oluklar oluşturduğu sarp bir yapı gösterir. Adalar volkanik kökenlidir, çoğunlukla ova ve alçak bölgelerden oluşmuştur. Uzun süreli kuraklıklar; görüntü kirliliği yaratan rüzgarlar; volkanik ve sismik aktiviteler ülke için tehlike yaratmaktadır.

Doğal kaynaklarDüzenle

Tuz, bazalt kayalıkları, pozzuolana (silisli volkanik atıklar, su basınçlı çimento üretiminde kullanılır), kireçtaşı, kaolin, balık ülkenin başlıca doğal kaynaklarıdır.

TarihDüzenle

1456’da Portekizliler adalara geldiğinde henüz yerleşim yoktu. Afrika’ya yakın olması nedeniyle önemli bir liman ve köle ticareti merkezi haline geldi. Bugünkü halkının kökleri bu Portekizli yerleşimcilere ve köle Afrikalılara dayanır. Ülke 1975’te Portekiz’den bağımsız hale gelmiştir. Doğal kaynak ve yağış azdır. Ekonomi her yönüyle Portekiz’e bağımlıdır. Adalarda yaşayan nüfustan daha fazla Yeşilburunlu ABD, Portekiz, Angola başta olmak üzere bazı Avrupa ve Afrika ülkelerine göç etmiştir.

NüfusDüzenle

Adanın nüfusu 429.000 olup nüfus üçte ikisinden fazlası Avrupalı beyazlarla Afrikalı Siyahilerin karışımından oluşmuş Mulattolardan meydana gelir. Geri kalanı ise Avrupalı beyazlar ve Afrikalı siyahilerden oluşur. 20. yüzyılda birkaç kez kıtlıkla karşılaşan adalıların önemli bir kısmı, yaşamlarını başka ülkelerde sürdürmek için göç etmişlerdir. Günümüzde ülke vatandaşlarının neredeyse iki katı yurt dışında yaşamaktadır.

Dinî inanç olarak çoğunluk Roma Katoliği olduğu gibi Protestanlar da mevcuttur. Ülkede Portekizce (resmî) ve Crioli (Kreol) dilleri konuşulur.

EkonomiDüzenle

Ekonomiye genel bakış: Cape Verde'nin kişi başına düşen gayrisafi millî hasılasının düşük olmasının sebepleri; fakir doğal kaynakları, ciddi su sıkıntısı ve uzun ömürlü kuraklıklardır.

Gayrisafi millî hasılanın %70'ini karşılayan ticaret, ulaşım ve amme hizmeti sektörleri ülkenin servise dayalı ekonomisini oluşturur.

Ülke nüfusunun %70'ine yakın kesimi kırsal bölgelerde yaşasa da, tarımın 1995 gayrisafi millî hasılasındaki payı balıkçılığın %1.5`ini yüklendiği %8 oranındadır. Gıda maddelerinin yaklaşık %90`ı ithal edilmektedir. Balıkçılık potansiyeli, özellikle ıstakoz ve ton balığı, tamamen işlenmemektedir.

Cape Verde'nin yükselen yıllık ticaret açığını, gayri safi millî hasılanın %20`sinden fazlasını karşılayan göçmen havaleleri ve yabancı yardımlar finanse etmektedir.

Dış bağlantılarDüzenle

Wikimedia Atlas'da Yeşil Burun Adaları

KaynakçaDüzenle

  1. ^ a b "Report for Selected Countries and Subjects". www.imf.org. 
  2. ^ "GINI index". World Bank. 20 Aralık 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 July 2013. 
  3. ^ "Human Development Report 2019" (İngilizce). United Nations Development Programme. 10 Aralık 2019. 9 Aralık 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Aralık 2019. 
  4. ^ "Arşivlenmiş kopya". 20 Aralık 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Şubat 2009. 
  5. ^ "T.C. Dışişleri Bakanlığı'ndan". T.C. Dışişleri Bakanlığı. 23 Mart 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Mart 2021. 
  6. ^ "Ada ülkesi Kabo Verde'de koronavirüsten ilk ölüm". web.archive.org. 26 Mart 2020. Erişim tarihi: 12 Mart 2021. 
  7. ^ ÜLKE İSİMLERİ VE TANIMLAMALARI LİSTESİ (PDF). T.C. Dışişleri Bakanlığı Tercüme Dairesi Başkanlığı. Şubat 2019. s. 5. Erişim tarihi: 26 Nisan 2021. 
  8. ^ Tanya Basu (12 Aralık 2013). "Cape Verde Gets New Name: 5 Things to Know About How Maps Change". National Geographic. 13 Aralık 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Aralık 2013. 
  9. ^ "Cabo Verde'de isim değişikliği". 20 Ekim 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ocak 2018.